Verbinding Wapendal met de Bosjes van Pex – Het ligt gevoelig

De AVN is een vereniging die zich inzet voor de bescherming en, waar mogelijk, de versterking van de natuur in en rond Den Haag. Dat doel kan soms botsen met individuele bewonersbelangen, bijvoorbeeld als het gaat om bereikbaarheid, parkeren of uitzicht. Wij zijn ons daarvan bewust. Maar in gevallen waarin unieke en kwetsbare natuur op het spel staat, kiezen wij – vanuit onze missie en verantwoordelijkheid – ondubbelzinnig de kant van het landschap en de biodiversiteit. Zo ook bij het Wapendal en de herinrichting van de Daal en Bergse laan.

Wapendal is een restant van een ontkalkte strandwal, een strook oude duinen. Deze strook was niet geschikt voor tuinbouw; de toenmalige inwoners van Den Haag lieten er dieren grazen of verzamelden er brandhout. Zo bleven deze gebieden open en vrij van bos: “woeste grond”.

De strook liep rond 1910 nog van Solleveld tot Hanenburg! Deze lage duinen zijn veel eerder ontstaan dan het overgrote deel van het huidige Westduinpark, en het zand is kalkarm. Door deze bodem, het historische gebruik door de mens en het beheer, groeit er nog steeds duinheide in Solleveld en Wapendal – en dat is in Zuid-Holland erg zeldzaam.

Rond 1910 zijn bewoners in actie gekomen om het Wapendal als laatste restant “woeste grond” te bewaren, en ze hebben daarom de AVN opgericht. Die actie is geslaagd, en sindsdien doen de gemeente en lokale vrijwilligers hun best het gebied goed te beheren en de unieke flora en fauna te behouden.

Het gebied heeft dus niet alleen een bijzondere natuur, maar ook een grote symbolische waarde! De geringe omvang maakt het gebied kwetsbaar. Laten we er als Haagse bewoners in 2025 ons uiterste best voor doen!

De herinrichting van de Daal en Bergse laan, met uitbreiding van de natuur en een fietspad in plaats van een autoweg, is gunstig voor het Wapendal. Het zorgt namelijk voor:

• uitbreiding van het kleine natuurgebied, met extra ruimte voor duinheide, kalkarm grijs duin, schraal grasland en bloemrijke overgangen naar mantels en zomen langs de Bosjes van Pex;
• minder verstoring door licht;
• minder verstoring door geluid;
• minder verstoring door beweging;
• vermindering van uitlaatgassen aan de noord- en noordwestzijde van het gebied. Stikstofoxiden slaan dicht bij de weg neer, en stikstof is erg nadelig voor de bijzondere natuur in het Wapendal. Fijnstof (uit de uitlaat, maar ook van banden en remmen) is voor dieren net zo schadelijk als voor mensen;
• regenwater kan, door vermindering van verharding, beter de bodem inzakken en het grondwater aanvullen;
• kleine populaties zijn kwetsbaar voor uitsterven. Het is van belang het Wapendal niet alleen te vergroten, maar ook te verbinden met verwante gebieden in de binnenduinrand – resten oud duin (onder andere langs het Paddepad). Maar ook het streven naar schrale graslanden in wegbermen in de buurt kan een rol spelen in het versterken van het Wapendal. Daarvoor is een uitgekiend maaibeheer nodig, en op sommige plekken kunnen geen honden worden uitgelaten (de urine bevat te veel voedingsstoffen voor de gewenste planten);
• een verbinding over de Daal en Bergse laan is hierin slechts een eerste stap in een moeilijke route;
• overigens is ook een fietspad voor kleine dieren zoals amfibieën en bodembewonende insecten lastig over te steken zonder aanvullende inrichtingsmaatregelen – al is het natuurlijk veel beter dan het huidige brede asfalt.

Tijdens de inspraakronde in de commissie Ruimte bleek hoe sterk het onderwerp leeft in de stad. De AVN heeft daar namens de natuur haar stem laten horen.